صنعت دامداری در تیلک

صنعت دامداری در تیلک

صنعت دامداری مهمترین حرفه مردمان قدیم این دیار بوده است. اکثر خانواده ها دارای گله های بزرگ گوسفند بودند . و برای در امان نگه داشتن گله های خود از سرما به یشلاق و مناطق گرمتر که همان مناطق ساحلی بود در زمستانها کوچ میکردند. تیلک بعلت داشتن مراتع فراوان از قدیم مشهور بوده است. بطوریکه از تپه در شرق گرفته تا   در غرب و تا جورو در شمال گسترده ای از مراتع که قابلیت پذیرش هزاران هزار راس دام را در خود دارد.

به جرات میتوان گفت مردم  تیلک در ایام قدیم تمام امورات خود را از راه دامداری تامین میکردند. کشاورزی آنچنان رونقی نداشت گر چه کم و بیش بعضی از مردم کشاورزی هم میکردند.

اواسط بهار و اوایل پائیز که می شد صدای همهمه کوچ و بار با زنگ گوسفندان پیشقراولی که زنگ (تال) به گردنشان آویزان بود همه جا شنیده میشد. با آب شدن برف مراتع خانواده های دامداران اولین ساکنان تیلک بودند که جهت تهیه مایحتاج چوپانان همراه آنان کوچ میکردند. تمام و سایل را بر پشت اسب و الاغ در کوله بارهای بزرگ که مخصوص این کوچ بوده می نهادند.و راه پر پیچ وخم وناهموار کوهستان را در پیش میگرفتند. در این سفر که بیش یک هفته به طول می کشید زنان نقش اساسی داشتند. تهیه خوراک و پخت و پز و رسیدگی به کودکانی که در این سفر طولانی بر کول خود داشتند همه از وظایف زنان کوچ بوده است.این زنان پا به پای مردان غیور خود رنج این سفر طولانی را بجان می خریدند و در همچون کوه پشت مردان خود بودند.

از قدیم و بر اساس تقسیم بندیهای انجام شده مراتع بین اهالی دارای دام تقسیم شده بود. و  دامداران به محض رسیدن به تیلک در مرتع خود استقرار میافتند. که در اصطلاح محلی به آنان "خیل" و یا "خٍل"میگویند. هر خل متشکل از کومه که محل استقرار وسایل چوپانان است و آغل یا "کرس " که هر دو معمولا با شاخ منعطف درختان جنگلی بافته و درست میشدند. گوسفندان چند قوم و طائفه با هم گوسفندانشان را در هنگام کوچ و یا در خل مخلوط میکردند تا بهتر از آنان محافظت و نگهداری کنند.              

مسجد تیلک

مسجد تیلک

مسجد تیلک مربوط به دوره قاجاریه بوده و در ۹ بهمن ۱۳۸۶ باشماره ۲۰۸۶۹  بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ( دانشنامه آزاد ویکی پدیا)

مسجد با صفای تیلک یکی از مکانهائی است که از قرب فراوانی نزد مدم تیلک و روستاهای اطراف و کسانی که تیلک را میشناسند دارد. مسجد در وسط محل بنا شده و عمر آن  به دوره قاجاریه میرسد. 

 مانند خیلی از خانه های تیلک مسجد جوری ساخته در دامنه و در شیبی است که به دره ختم میشود. برای همین در یک سمت دیواری ۵/۱ متری و در سمت دیگر دیوار حدود ۶ متر ارتفاع دارد. مسجد بنای گاهگلی دارد وسقف آن از الوارهای جنگلهای تیلک پوشیده شده است.الوارها که همه از دودی که از بخاری هیزمی و یا اجاق هیزمی برخواسته بوده سیاه و دود اندودشده اند. الوارها با حلبی پوشیده شده اند. اما در قدیم تمام سقف مسجد همانند خانه های تیلک از تخته بوده.و هنوز هم چند خانه قدیمی هست که سقف چوبی و تخته ای دارد. 

از درب چوبی دو لتی که وارد میشوی سمت راست فضائی داخلی از دو قسمت تشکیل شده قسمتی  حیاط که مسقف نیست و قسمتی که که صحن مسجد است و ازسه طرف دیوار قطور نیم تری کاهگلی دارد. مسقف و بصورت نواری مورب با ستونهای چوبی و به عرض حدود ۳ متر و طول حدود ۱۵ متر دارد.ارتفاع  کوتاه وحدود ۲ متری تا سقف احتمالا برای این است تا در زمستانها بهتر بتوانند آنرا گرم کننند.قسمت اصلی صحن رو به قبله میباشد. قسمت رو به حیاط دیواری وجود ندارد و با ستونهای چوبی و الواری افقی حدود بیست سانتیمتری که بین ستونهاست حیاط را از قسمت داخل مسجد جدا میکند.  در زمان سرما فضای داخلی از بیرون با چادر برزنتی پوشیده میشود.چپ جا کفشی قرار دارد.  وسط صحن  کٍله مال(جای بخاری)قرار دارد. ودر کمی آنطرفتر  پنجره ای  کوچک ۵/.در ۵/. رو به دره قرار دارد که در هرم گرمای تابستان شمال باد خنک آن از هر کولری خنک تر است.

 

مردم تیلک به مسجد اعتقادی خاص دارند و نذر فراوانی را سالانه وقف آن میکنند.ایام تابستان که تیلک پر از جمعیت است  مسجد نیز در هنگام نماز مملو از نمازگزاران میشود. گرفتن مراسم ختم درگذشتگان نیز مرسوم  است.

منبر چوبی کوچک در سمت قبله قرار دارد . که با پارچه سبز پوشیده شده است. در قسمت مشبک قسمت پشت منبر تکه پارچه های سبز فراوانی به چشم میخورد که نشان از نذر زنان اهالی روستا که به منبر گره خورده است. نماز خواندن در مسجد حال روحانی عجیبی به انسان دست میدهد. که قابل وصف نیست. نقل است که میگویند یکی از تیلکی ها که به ملاقات آیت اله کوهستانی رفته بود ایشان بعد از احترام ویژه برای او گفت که آرزویم این است دو رکعت نماز در مسجد تیلک بخوانم.

 

حسینه قسمتی جدید است که به مسجد اضافه شده است. این قسمت با مصالح جدید ساخته شده و درب آن از بیرون مسجد باز میشود. ساخته شدن این قسمت باعث شد که مسجد بصورت مربعی کامل در آید. در زمان شلوغی ودر تابستانها حسینه برای پذیرائی بانوان اختصاص می یابد.

شهداء تیلک

شهداء تیلک

خطه سر سبز تیلک جهت حفظ سر زمین سرزمین ایران عزیز جوانان برومندی را تقدیم نموده است. با توجه به پراکنندگی جمعیتی تیلکیها که در نقاط مختلف شهر و روستاهای مازندران زندگی میکنند. شهدای تیلک هم از نقاط مختلف  این استان میباشند.


شهید اسماعیل خلیلی تیلکی 

                                                                                                                                                                                                    

                                                                  

محل تولد: ساری

متولد :  ۱۳۳۹                                        

محل شهادت: ساری در درگیری با منافقین                                                                        

تاریخ شهادت : ۳۰/۰۵/۱۳۶۰

محل دفن : گلزار شهداء ساری

 


شهید حسن رنجبر تیلکی

تولد :     ۱۳۳۹

محل تولد :  تیلک

تاریخ شهادت : ۱۳۶۰

محل شهادت: دهلاویه


 شهید علی اکبر اسلامی تیلکی

 

متولد :   ۱۳۴۴ 

محل تولد :  معلم کلا

تاریخ شهادت :   ۱۲/۱۰/۱۳۶۲

 محل شهادت:  دهکلان سنندج


شهید محمد عباسی تیلکی

متولد :  ۱۳۳۶

محل تولد :  مرزرود

تاریخ شهادت :   ۲۳/۰۸/۱۳۶۱

 محل شهادت:  موسیان


شهید محمد حسین جرگانی تیلکی

متولد :   ۱۳۴۲

محل تولد :  آکند چفت سر

تاریخ شهادت :   ۱۳۶۵

 محل شهادت:   سومار کربلای ۴


شهید تاج الدین علیپور تیلکی

متولد :   ۱۳۴۶

محل تولد : موزیباغ

تاریخ شهادت :   ۱۳۶۷

 محل شهادت:  فکه


شهید ذات اله نصیری تیلکی

متولد :     ۱۳۴۳

محل تولد : نصیر آباد

تاریخ شهادت :  ۱۳۶۴

 محل شهادت:  سومار


شهید قاسمعلی صابری تیلکی

متولد :     ۱۳۴۳

محل تولد : لله مرز

تاریخ شهادت :  ۱۳۶۶

 محل شهادت:  غرب کشور- کربلای ۱۰


شهید سید حمید محمودی تیلکی

متولد :     ۱۳۴۲

محل تولد : معلم کلا

تاریخ شهادت :  ۱۳۶۲

 محل شهادت: بانه


شهید علیرضا نظری تیلکی

متولد :     ۱۳۴۳

محل تولد : یکه توت

تاریخ شهادت :  ۱۳۶۳

 محل شهادت: میمک


شهید هادی اصغری تیلکی

 

 

متولد :    ۱۳۳۳

محل تولد : تیلک

تاریخ شهادت :   ۱۵/۰۶/۱۳۶۱

 محل شهادت: دشت عباس


شهید محمد رضا علینژاد تیلکی

متولد :     ۱۳۴۴

محل تولد : موزیباغ

تاریخ شهادت :   ۱۱/۰۲/ ۱۳۸۹

 محل شهادت:ساری - در اثر جراحات شمیائی

تیلک به روایت تصویر1

 

این تصاویر مربوط به سال گذشته میباشند. آنقدر این تصاویر زیبا هستند که عطر خاک پاکش را از هزار کیلومتر آنطرفتر هم با دیدن این تصاویر حس میکنم. وقتی که به آنها نگاه میکنم انگار تیلک هستم وهوای دل انگیزش را استشمام میکنم. نمیدانم حس شما جیست؟



 













موقعیت جغرافیائی

از هرم گرمای شرجی تابستان وقتی به ارتفاعات جنوب ساری میروی هوا آرام آرام مطبوع و خنک میشود و هرچه بالاتر میروی از رطوبت هوا کم و به خنکای آن افزوده میشود وقتی به دارپشت میرسی هوای خنک البرز روحت را نوازش میدهد و این نسیم دلنواز وقتی به دره ای که به تیلک ختم میشود بیشتر و  بیشتر  میشود.نسیم خنکی که از مجم دره و یا قلیک دره می آید تمام وجودت را سر شار از حسی میکند که تا زنده ای یادش در ذهنت خواهد ماند.

در حدود ۱۰۰ کیلومتری جنوب شرقی ساری در قلب رشته کوه البرز تیلک بنا شده است. تیلک از شمال  به کوه بلند ؟ و به جمالدین کلا در ادامه منتهی میشود.از شمال غربی به سواسره وآغوزگله و ایلال و از شرق به روستاههای قلعه و بالاده و پایین ده و تیله بن و از غرب به گل خوران و آتنی منتهی میشود. از جنوب به کوه چهارنو و به استان سمنان و فولادمحله سمنان و همچنین از جنوب غربی به رودبارک و بند بن ارتباط دارد. تیلک در دامنه کوه ودر دره ای است که از شرق به غرب کشیده شده است. از لحاظ مختصات جغرفیایی  36° 7'20.20"N

 53°35'25.01" E قرار دارد.

 

تیلک سر زمین زیبای من

 

تیلک

تیلک در لغت نامه دهخدا:

تیلک . [ ل َ ] (اِخ ) دهی از دهستان نرم آب است که در بخش دودانگه ٔ شهرستان ساری واقع است و 900 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 3).


تیلک، روستایی است از توابع بخش چهاردانگه شهرستان ساری در استان مازندران ایران.

این روستا در منتها الیه مرز استان مازندران و سمنان بین شهرهای ساری از یک سو، و دامغان و سمنان از سوی دیگر قرار دارد.


 تیلک سر زمین زیبای من

ییلاق زیبای تیلک در قلب رشته کوه البرز در منتهی الیه مرز سمنان ومازندران قرار دارد.  روستای تیلک در فاصله ۱۱0 کیلومتری  جنوب شرقی شهرستان ساری و جزوه دهستان چهاردانگه می باشد .

از مغرب به آتنی و گل خوران از جنوب به رودبارک و بخشی ازفولادمحله و از شرق به بالاده و پایین ده وتیله بن و قلعه و واوسر و شمال غربی به روستاهای سواسره مرتبط میباشد. از جنوب شرقی به کوه بلند چهارنو ارتباط دارد. که از بلندترین و مرتفع ترین مکانها میباشد. که حدود ۳۰۰۰ متر ارتفاع دارد.

   این روستا در دامنه کوه قرار دارد وهوای خشک وخنک آن تابستان بسیار دل انگیز است.

جنگل راش و بلوط و انواع درختچه های جنگلی بافت پوششی روستا را تشکیل میدهد.

تیلک چشمه ها وآب فراوان زیادی دارد که از آنجمله میتوان به: اسپه اُک که بین مرز تیلک و واوسر قرار دارد که از سبکترین آبها میباشد .و ازچشمه های دیگر میتوان به چشمه های باریک اُ، چهار نو، چشمه غلغل توس خوانی، چشمه لنگر ، چشمه سرخ زمین، چشمه گاگلی، چشمه زردک، چشمه یخ پور نسام ،  سنگ چشمه، لترم چشمه،  چشمه سیاگاو سرا ،چشمه جندگاگلی ،وسرچشمه.

 از دره های معروف میتوان به درّه نر آب ، اندوا درّه،  قلیک درّه،  مجم درّه، و..

از لحاظ جمعیت :بافت جمعیتی روستا در فصول مختلف سال متغیر است در فصل گرما چنان شلوغ است که  امکانات کفاف ساکنان را نمیدهد. ولی در زمستان به دو نفر ختم میشود.